पर्वत धार्मिक पर्यटनको संम्भावना रहेको रमणीय पहाडी जिल्ला हो । यहाँ थुप्रै धार्मिक पर्यटन महत्वका मठमन्दिर, देवालय, गुफा र शक्तिपीठहरु छन् । उचित प्रचारप्रसारको अभावमा कतिपय धार्मिक पर्यटनको संम्भावना बोकेका शक्तिपीठहरु ओझेल परेका छन् ।
ओझेल परेका मध्ये सपनामा प्रकट भई स्थापना गरिएको मानिने प्रसिद्ध बाटुलेचौर कालिका भगवती मन्दिर पनि एक प्रसिद्ध शक्तिपीठ हुन् । कुश्मा नगरपालिका १२ स्थित सुन्दर र रमणीय स्थल बाटुलेचौरमा अवस्थित बाटुलेचौर कालिका मन्दिरको स्थापना वि.सं.१९५० सालमा गरिएको हो ।
स्थानीय सामाजिक व्यक्तित्व कुश्मा १० निवासी किर्तिनाथ पौडेल पाध्याले कालिका भगवतीको मन्दिर बनाउनु भएको थियो । सामाजिक व्यक्तित्व पाध्यालाई सपनामा कालिका प्रकट भैइ मन्दिर स्थापना गरी पुजा गर्न भनेपछि कालिकाको मन्दिर स्थापना गरिएको स्थानीयबासीहरुको भनाई छ । मन्दिरको स्थापना पछि निरन्तर मूर्ति राखेर भगवतीको पुजा गरिदै आएको छ । विशेष गरी दशैको घटस्थापनादेखि नवरात्रीको दिनसम्म देवीको विशेष पुजा हुन्छ । कालिका देवीको पुजा गरेपछि शक्ति प्राप्त हुने र आफ्नो मनोकांक्षा पुरा हुने विश्वास बोकेर टाढाटाढाबाट भक्तजन श्रद्धाका साथ देवीको दर्शन गर्न आउने गरेका छन् ।
कालिका मन्दिरलाई धार्मिक पर्यटन प्रवद्र्धन गर्नका लागि वडाले समेत विशेष पहल गर्न लागेको बताउँदै वडा अध्यक्ष झलक रिमाल भन्नुहुन्छ–“ऐतिहासिक र धार्मिक पवित्र स्थलमा रहेको कालिका भगवतीको नित्य पुजाआजाका लागि मासिक आठ हजार तलव दिने गरी वडाले पुजारीको व्यवस्था गरेको छ । खासगरी विजया दशमी, चैत्राष्टमी लगायत विशेष पर्वहरुमा आउने भक्तजनलाई प्रसादी ग्रहण साथै पुजाआजा व्यवस्थापनका लागि वडाले रकम विनियोजन गर्दछ ।” ऐतिहासिक र धार्मिक महत्व बोकेको स्थलमा रहेको बाटुलेचौर कालिका मन्दिरको केही समय पहिलेसम्म पुजाआजाको व्यवस्थापन हुन नसक्दा प्रचारप्रसार नभएको वडा अध्यक्ष रिमालको तर्क छ ।
अहिले बाटुलेचौर कालिका भगवतीको मन्दिर रहेको स्थान पहिले देखि नै धार्मिक र ऐतिहासिक महत्व रहेको क्षेत्र हो । पहिले बाटुलेचौरलाई राजा दशरथको यज्ञस्थल भनी पुजा गरिदै आएको थियो । राजा दशरथले भान्जा श्रवण कुमारको हत्याको पाप मोचन गर्न बाटुलेचौरमा अश्वमेघ यज्ञ गरेको किंवदन्ती छ । स्थानीयबासीले वि.सं.२०१८ सालमा बाटुलेचौरमा ६ महिने कोटीहोम महायज्ञको आयोजना गरेका थिए । उनीहरुले महामारी र प्राकृतिका विपत्ति लामोसमय झेल्नु परेपछि यसबाट मुक्ति पाउन भनी १०८ ब्रम्हाण पण्डीतहरु लगाएर कोटी होमको आयोजना गरेका थिए । कोटिहोम पछि स्थानीयबासीलाई सुखशान्ति मिलेको जनविश्वास छ ।
धार्मिक पर्यटकीय दृष्टिले महत्व बोकेको बाटुलेचौर भगवती मन्दिरको संरक्षण बाटुलेचौर कालिका क्षेत्र विकास समितिले गर्दै आएको छ । करीव ५० रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको कालिका क्षेत्रमा स्थानीयबासीको सहयोगमा १०८ वरपीपलको रुख रोपिएको समितिको अध्यक्ष गणेश पौडेलले बताउनुभयो । कालिका मन्दिर र यो रहेको स्थानको ऐतिहासिक महत्वबारे उचित प्रचारप्रसार हुन नसक्दा धेरै भक्तजन आउन नसकेको स्थानीयबासीहरु बताउँछन् ।
फोटो क्याप्सनः बाटुलेचौर कालिका भगवती मन्दिर