पर्वत जिल्लाका अधिकांश सामुदायिक क्याम्पस यतिबेला विद्यार्थी संख्या घट्दै जाँदा र आर्थिक स्रोत खुम्चिदा अस्तित्व जोगाउने चुनौतीसँग जुधिरहेका छन् । केही दशक अगाडि सम्म उच्च शिक्षाको प्रमुख आधार मानिएका सामुदायिक क्याम्पसहरु अहिले संचालन खर्च जुटाउन समेत कठिनाइ भोग्न बाध्य भएका छन् ।
जिल्लाभर हाल १२ वटा क्याम्पस संचालनमा रहेको अवस्था छ । संचालनमा रहेका अधिकांश क्याम्पसमा नयाँ भर्ना हुने विद्यार्थीको संख्या वर्षेनी घट्दो छ । माध्यमिक शिक्षा पुरा गरेका विद्यार्थीहरु अध्ययनका लागि पोखरा, काठमाडौ लगायतका सहर तथा विदेश जान थालेपछि स्थानीय क्याम्पसहरुमा विद्यार्थी आकर्षित गर्न कठिन भएको क्याम्पस संचालकहरु बताउँछन् । गाउँघरमा रहेका सामुदायिक क्याम्पसको अवस्था मात्र नभई सदरमुकाम बजारमा रहेका क्याम्पसले समेत अस्तित्व बचाउन एकीकरणको विकल्प रोजेका छन् ।
सदरमुकाम कुश्मामा रहेका शिवालय बहुमुखी क्याम्पस स्थापित २०६७ र गुप्तेश्वर बहुमुखी क्याम्पस स्थापित २०४८ लाई एकीकरण गरी कुश्मा बहुमुखी क्याम्पसको नामबाट संचालनमा ल्याइएको छ । सामुदायिक क्याम्पस भनेका समुदायको आस्था, विश्वास र समर्पण भाव जोडिएका प्राज्ञिक थलो हुन् । समुदायका शिक्षाप्रेमी नागरिकहरुको तन, मन र धनको एकमुष्ट परिणामले सामुदायिक क्याम्पसको जन्म भएको पाइन्छ ।
सदरमुकाम कुश्मामा एकीकरण गरिएका शिवालय बहुमुखी क्याम्पस र गुप्तेश्वर बहुमुखी क्याम्पसको नामकरण गरिदाको समयमा ऐतिहासिक, धार्मिक र सांस्कृतिक महत्वका सम्पदाको नामसँग जोेडेर स्थापना गरिएको थियो । शिवालय बहुमुखी क्याम्पसको नाम कुश्माको ऐतिहासिक मन्दिर शिवालयको नामबाट जुराइएको थियो भने गुप्तेश्वर क्याम्पसको नाम पनि ऐतिहासिक र आध्यात्मिक महत्वको गुप्तेश्वर गुफासँग जोडेर नामाकरण गरिएको थियो ।
क्याम्पस र विद्यालयहरुलाई उसो त सरस्वतीकै मन्दिरको रुपमा लिने गरिन्छ । सनातन संस्कृति अनुसार शिव भनेका देवका पनि देव महादेव हुन् । भगवान शिवको नाम जोडिएका दुई क्याम्पसको नाम मेटाएर बनाइएको कुश्मा बहुमखी क्याम्पसको नाम कहिल्यै नमेटियोस् भन्ने आमसर्वसाधारण, विद्यार्थी, अभिभावक साथै शिक्षाप्रेमी व्यक्तित्वहरुको पवित्र धारणा रहेको छ । खास समय र परिस्थिति अनुसार दुई क्याम्पसहरु मर्ज भए । यहाँसम्म पनि ठिकै छ तर अब कुश्मा बहुमुखी क्याम्पस मर्नु हुँदैन । मेटिनु हुँदैन । ज्ञानगंगा झाँङ्गिदै जानुपर्छ भन्ने आमसर्वधारणको भावना छ । मर्ज गर्नु मात्रै ठुलो कुरा होइन । आइन्दा दिनहरुमा कुश्मा बहुमुखी क्याम्पस शैक्षिक क्षेत्रमा गर्व गर्न लायक बन्नुपर्छ ।
क्याम्पसले पहिलो साधारणसभा तथा अधिवेशन सम्पन्न गरेको छ । पुरानै सोच, शैली र ढर्राबाट अबको शैक्षिक क्षेत्र अगाडि बढ्न सक्दैन । अब आउने क्याम्पस संचालक समिति नेतृत्वले प्राविधिक, सीपमूलक र रोजगारीमुखी कार्यक्रम संचालन गर्ने, स्थानीय तह र समुदायको लगानी तथा अपनत्व बढाउने, कृषि, पर्यटन, सूचनाप्रविधि जस्ता सम्भावना भएका विषय थप्ने, पूर्व विद्यार्थी तथा निजी क्षेत्रसँग प्रभावकारी सहकार्य गर्ने, खर्च कटौती र स्रोतको साझा उपयोग गर्दै गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्ने योजनावद्ध नीति र कार्यक्रम सहित स्पष्ट खाका र शैक्षिक ऐजेण्डा तय गर्न आवश्यक छ ।
कुश्मा बहुमुखी क्याम्पस जिल्लाभरका विद्यार्थीहरुका लागि हब बन्नुपर्छ । जिल्लाको शैक्षिक केन्द्र मात्रै नभई सिंगो मुलुकको विकास र सम्वृद्धिका लागि बहस र पैरवी गर्ने प्राज्ञिक थलो बनाइनुपर्छ ।