पर्वत जिल्लामा गरिएको एक अध्ययनले विद्यालयस्तरमा मानसिक स्वास्थ्यको बढ्दो समस्या देखा परेको छ । जिल्लाको  उच्च माध्यामिक तहका विद्यार्थीहरु माझ गरिएको एक अध्ययन अनुसार मानसिक स्वास्थ्य सम्वन्धि समस्या देखा परेको पाइएको हो ।
प्रदेश स्वास्थ्य कार्यालय पर्वतको विज्ञ सहितको टिमले एक महिना लगाएर उच्च मा.वि.स्तरका विद्यार्थीहरुको मानसिक स्वास्थ्य अवस्थाबारे अध्ययन प्रतिवेदन तयार पारेको थियो । अध्ययन अनुसार उच्च माध्यमिक विद्यालयस्तरमा नै विद्यार्थीहरु एनजाइटी, आत्महत्याको सोच राख्ने, डिप्रेसन, लागूपदार्थ दुव्र्यसनी, ध्रुम्रपान, मद्यपान लगायतको चपेटामा परेको पाइन्छ ।
अध्ययन अनुसार विद्यार्थीहरुमा एन्जाइटि लक्षण ३६.५ प्रतिशत, डिप्रेसन १७.४ प्रतिशत, आत्महत्याको सोच राख्ने ७.६ प्रतिशत रहेको छ । एनजाइटि हुने विद्यार्थीमा बढी सोच्ने, आत्तिने, श्वास फेर्न गा¥हो हुने, कुनै कुरामा एकाग्र हुन नसक्ने लगायतका लक्षण हुन्छन् । त्यसैगरी अध्ययन प्रतिवेदनमा ध्रुम्रपान गर्ने ५ प्रतिशत, लागूपदार्थ दुव्र्यसनी २ प्रतिशत, रक्सी सेवन गर्ने विद्यार्थी ३ प्रतिशत रहेको उल्लेख छ । विद्यार्थी छनौट गरिएका विद्यालयका कुल ३ सय ४ जना छात्रछात्रासँग परामर्श गरी मानसिक स्वास्थ्य अवस्थाबारे अध्ययन प्रतिवेदन तयार पारिएको हो । अध्ययनमा परेका छात्रछात्रामध्ये ९५ जना छात्र थिए भने छात्राको संख्या २ सय ९ थियो ।
अध्ययन टोलीका अनुसार मानसिक स्वास्थ्य समस्या देखिने विद्यार्थीहरुमध्ये धेरैजसो एकल परिवारमा बस्ने, सम्वन्ध विच्छेद भएको परिवार, बाबुआमाको शैक्षिक अवस्था कम रहेको, अभिभावकको मासिक ५० हजार भन्दा कम आम्दानी भएको बताउनुभयो । मानसिक स्वास्थ्य अवस्थामा समस्याका कारण पढाइको गुणस्तर खस्किएको पाइएको छ । अध्ययनमा सहभागी स्वास्थ्य विज्ञका अनुसार शैक्षिक हिसावले हेर्दा पढाइमा सी प्लस ग्रेड भन्दा कम हुनेमा तीन गुणा बढी मानसिक स्वास्थ्य समस्या छ ।
मानसिक स्वास्थ्य अवस्थालाई राम्रो बनाउनका लागि अभिभावकहरुले आफ्ना छोराछोरीलाई प्रर्याप्त समय र साथ दिनुपर्ने, भावनात्मक रुपमा अझ बढी नजिक हुनुपर्ने, मनका कुरा खुलेर गर्ने, कहाँ र किन बाहिर गएको बारे चासो दिनुपर्ने स्वास्थ्य विज्ञको सुझाव छ ।
जनस्वास्थ्य प्रमुख बद्रीराज आचार्यले मानसिक स्वास्थ्य समस्या नविनतम र जटिल सामाजिक समस्या भएको बताउनु भयो । अध्ययनले मानसिक स्वास्थ्य समस्याको पहिचान, रोकथाम र उपचारका लागि विद्यालयस्तरमा सचेतना कार्यक्रम, परामर्श सेवा र स्वास्थ्य संस्थाहरुको सुदृढीकरण आवश्यक देखिन्छ ।
मानसिक स्वास्थ्य अवस्थाबारे अध्ययनका लागि स्वास्थ्य टोलीले नेपाल हेल्थ रिसर्च काउन्सिलबाट स्वीकृति लिएको थियो । विद्यार्थीहरुमा देखा परेको मानसिक स्वास्थ्य अवस्थाको सुधारका लागि स्वास्थ्य शिक्षाको खाँचो विद्यालयस्तरमा देखिन्छ ।
नमूना सर्वेक्षण विधि अन्तर्गत मानसिक स्वास्थ्य अवस्थाबारे बुझ्न अध्ययनका लागि लिइएका विद्यार्थीहरु सवै १६ देखि २० वर्ष उमेर समुहका थिए । यो उमेर समूहका व्यक्तिहरुको आत्महत्या गर्ने दर समेत जिल्लामा बढ्दो छ ।