यो ब्रम्हाण्ड उर्जामय छ । हरेक प्राणी उर्जाकै उत्पत्ति हो । उर्जाले हामीलाई धर्तीमा ल्याउँछ । उर्जा फेरि आफ्नै लयमा विलिन हुन्छ । मानिसको मृत्यु पनि उर्जाकै विलिनता हो । उर्जा भनिरहँदा धेरै प्रकारका उर्जा हुन्छन् । विज्ञानले पनि उर्जा एक रुपबाट अर्को रुपमा रुपान्तरण हुन सक्छ भन्छ – विद्युत–प्रकाश–ताप) ।
यहाँ भनिरहेको उर्जा भौतिकतासँग जोडिएको पक्ष हो भने अर्को उर्जा प्राण शक्ति र विचारसँग जोडिएको पक्ष हो । प्राणशक्ति र विचारको लय मिलाउने साथै मनमस्तिष्कमा आउने नकारात्मक उर्जासँग दुरता राख्ने कला नै ध्यान हो । अझ प्रकृतिसँग नजिक भन्दा नजिक हुने कला पनि ध्यान हो । हामी प्रकृतिसँग टाढा हुत्तिदै गएको अवस्था अहिलेको छ । हाम्रो आहार, विहार र विचार हरकुरा प्रकृतिदेखि परपर हुँदै गइरहेको छ । प्रकृतिसँग पर हुत्तिनुको मतलब आफ्नो मौलिक संस्कृतिबाट धेरै टाढा पुग्नु पनि हो । प्रकृतिसँग टाढा हुत्तिनुको मतलब जिउन जानेन र जीवन जिउन जिउनेको लय जानेन अनि विग्रियो भन्ने हुन्छ । यहाँ प्रकृति भनेको केवल बाह्य मात्रै हैन आन्तरिक जगतको पनि कुरा गरिदै छ ।
व्यक्ति हरसमय आनन्दी, शान्त, प्रेमिल हुनु प्राकृतिक हो भने रिसराग, अशान्त, क्रोधमा आउनु अप्राकृतिक अवस्था हो । अप्राकृतिक अवस्थाको मानिसमा नकारात्मक उर्जाले स्थान जमाएको हुन्छ । नकारात्मक उर्जाको सीमा वृद्धि हुँदै जाँदा अनेकखाले उपद्रोह मानिसले भौतिक जगतमा देखाउँछ । व्यक्तिले कुनै पनि कुराको उपद्रोह भौतिक जगतमा देखाउनु भन्दा पहिला उसलाई नकारात्मक उर्जाले फनफनी बेरिसकेको हुन्छ । व्यक्तिले होस गुमाइसकेको हुन्छ तर उसले पत्तै पाउँदैन ।
नकारात्मक उर्जाका कारण व्यक्तिको गुमिसकेको होस खुलाउने भन्ने कुरा सा¥है जटिल रहन्छ । व्यक्ति स्वयंम जागृत नभएसम्म होस खुल्ने भन्ने कुरा कल्पना मात्रै हो । व्यक्ति जागृत तबसम्म हुने छैन जबसम्म उसले नकारात्मक उर्जाले तयार पारिदिएको भ्रंमको जालोबाट गहिरो गरी चोट पाउदैन । कतिपय मानिसहरु पुरै बेहोसीमै पुराका पुरा जीवन विताइ दिएका हुन्छन् भने कतिपयले कुनै घटना र कालखण्डमा पुगेपछि होस खुलेको अनुभूति गर्दछन् ।
बेहोसी खुल्नु भनेको लोकल ठर्राको मादकताले छोड्नु जस्तै पनि हो । ठर्राको मादकताले पुरै बेहोसीमा रहेको व्यक्तिले के गरे र के बोले भन्ने कुराको पत्तै नपाउने हुन्छन् । भोलिपल्ट छोडेपछि जड्याको अलिकति होस खुलेजस्तै हुन्छ । जड्यालाई जाँडको हयाङ केहीबेर खुल्छ । अर्को दिन त्यही ह्याङको खोजीमा उ फेरि दगुरिरहन्छ । आज हरेक मान्छे उही एक जड्या ह्याङमा भएजस्तै आफ्नो खोज र रुचिका भौतिक क्षणभगुंर सुख प्राप्तिको खोजमा साँझविहान कुदिरहेको छ । बेहोसीको दगुराइ होडमा कतिबेला कहाँनेर प्राणपेखरु फुत्किएर अनन्तमा उड्छ ।
यहाँ प्रश्न उठ्छ कि मुन्छे बेहोसीमै प्राणपखेरु उडाउने या होसमा जीवन जिउनका लागि सकारात्मक उर्जा प्राप्तिको बाटोमा लाग्ने ? यो गम्भीर प्रश्न हो । खासगरी युवापंक्तिका लागि यो प्रश्न महत्वपूर्ण छ । सकारात्मक उर्जा कहाँ र कसरी प्राप्त गर्ने भन्ने ? यो फेरि अर्को प्रश्न हुन सक्छ युवा पंक्तिका लागि । सकारात्मक उर्जा खोज्न कहि जानु पर्दैन । हरेक व्यक्तिभित्र नै सकारात्मक उर्जा भरपुर रहेको हुन्छ । यो उर्जाका लागि विर्को खोल्न चाहिँ जान्नुपर्छ । ढंग चाहिन्छ । यो ढंग नै ध्यान हो ।
ध्यानले सकारात्मक उर्जालाई केन्द्रित गर्छ र मान्छेको बेहोसीपनलाई कम गर्दै लैजान्छ । बेहोसीपन कम हुँदै जानु भनेको सुखको लेभल वृद्धि हुँदै जानु हो । ध्यानबाट अलिकति पनि सुखबोध गर्न पाएपछि बाँकी कुरा मुन्छेलाई के नै पो चाहियो र ? मुन्छे अहिले आफैलाई प्रेम गर्न विर्सेको छ । जसको परिणाम मान्छे एक्लोपन, निराशा, भय, चिन्ता र डिप्रेस जस्ता अति नै नमज्जा लाग्ने तत्वहरुको शिकार भएको छ । भएभरको प्रेमको मुहान भनेको ध्यानमै लुकेको छ । प्रेम उर्जाको स्रोत भनेकै आहार, विहार र विचारको समष्टि सन्तुलन हो । यी तीन कुरामा ख्याल र होस नपुराउनुको परिणाम मानिसलाई नकारात्मक उर्जाको चक्रव्यूहले डसेको छ ।
अब फेरि प्रश्न उठ्छ कि नकरात्मक उर्जाको चक्रब्यूहबाट मुन्छे कसरी उम्कने ? जबकि जिन्दगीभर नकारात्क उर्जाकै निमन्त्रणा दिदै मुन्छेले आफूलाई विर्सिसकेको छ । यो प्रश्नको सवाल त्यति सजिलो छैन । मुन्छेले केही समय त्याग, तपस्या र साधना गर्नैपर्छ । जिन्दगीको यात्राको दिशा केही हदसम्म बदल्ने हिम्मत र आँट गर्नैपर्छ । केही प्राप्तिका लागि केही गुमाउन त प¥यो नि । यहाँ गुमाउने कुरा भनेकै नकारात्मक उर्जाको पृष्ठपोषण गर्दै आएका आहार, विहार र विचारलाई हटाउनु हो । यो देख्दा र सुन्दा जति सजिलो छ उति नै जटिल र गहन पनि छ । एउटा भनाई छ नि नानीदेखिको बानी छोडेर नजानी । हो यही भनाई जस्तै कतिपय मुन्छेले आफ्नो नकारात्मक उर्जालाई समेत कहिल्यै हटाउन नसकिने र जीवनकै एक अभिन्न पाटो जस्तै भएको महसूस गर्दछन् ।
कतिपय मान्छेलाई लाग्न सक्छ भौतिक कुराको प्राप्ति र त्यसबाट मिल्ने सुख नै सवैथोक हो । यो भनेको बत्तीको पुतली जस्तै नियतिका मान्छे हुन् । मुतको न्यानोमै रमाउने मुन्छेसँग धेरै कुरा गर्नु उपयुक्त हुँदैन । भौतिकताबादीलाई भौतिक चीज जुन प्रत्यक्ष देख्न, सुन्न र छुन सकिन्छ । यहीँ नै सवथोक लाग्नु र अन्तिम सत्य मान्नु पनि स्वभाविक कुरा हो । हरेक भौतिक चीजको सीमा हुन्छ । सीमा भन्दा पार जान र देख्न कठिन हुन्छ । सवै मानिसलाई कुनै पनि विषयको सीमा भन्दा पार जाने हुँटहुटी हुनसक्छ तर सवैको हुँटहुँटी पुरा हुँदैन । सीमाभन्दा पार जानका लागि हुँटहुँटीले मात्रै नभई पागलपन चाहिन्छ । गन्तव्य र लक्ष्य हासिल गर्नु नै छ भने पागनपनलाई गहन साधनामार्गमा रुपान्तरण गरिनुपर्छ ।
साधनामार्गमा रुपान्तरणको पहिलो सिढी ध्यान हो । ध्यानले नै अन्तरजगतको बाटोलाई खुला राजमार्ग बनाइदिन्छ । जहाँ मानिसको अवचेतन विचार तरंग ब्रम्हाण्डीय सत्तासँग जोडिने सत्प्रयासमा लम्किन्छ । ब्रम्हाण्डीय सत्तासँग त्यो आनन्द र प्रेमिल सत्ताको यात्रामा लम्किनु पहिल्यै नै मानिसको विचार तत्वमा सकारात्मक उर्जाले स्थान जमाइसकेको हुन्छ । नकारात्मक उर्जाको प्रभाव कम हुँदै गैरहेको हुन्छ ।
मानिसको मन जब सन्तुलित, निर्मल, निस्वार्थी, पवित्र बन्दै जानु नै परमसत्ताको यात्रामा यात्रारत छ भन्ने खास प्रमाण हो । यहाँ एउटा मात्रै उदाहरण दिन चाहान्छु कि कुनैबेला तिम्रो जीवनको कालखण्डमा तिमीलाई कुनै नकारात्मक उर्जा भएको व्यक्तिले विना कारण बेस्सरी दुःख दिएको थियो । केही कालखण्डपछि त्यो हिजो तिमीलाई दुःख र पीडा दिएको व्यक्ति तिम्रा सामु आएर सहयोगको याचना गर्दछ । उसको सहयोगको याचनालाई तिम्रो मनले सहर्ष सकारात्मक रुपमा लिई सक्दो सहयोग गर्छौ र कुनै पनि प्रतिशोधको भावना तिम्रो मनमा उप्रति खेल्दैन भने अब प्रष्ट हुन्छ कि तिमी ध्यानसाधनाको मार्गमा योग्य हुँदैछौ ।
जीवन र जगतलाई बुझ्नु जति कठिन छ त्यो भन्दा कठीन तिमीले तिमीलाई बुझ्न झन् कठिन छ । आफूले आफूलाई बुभ्mने र खोज गर्ने पहिलो माध्यम नै ध्यान हो । ध्यान भनेकै वास्तविक प्रेमको खोज हो ध्यानसाधनाले नै तिमीलाई तिम्रो वास्तविक प्रेमको स्वरुपमा पहुँच दिन्छ । साधनाको पहिलोशर्त नै आहार, विहार र विचारमा सकारात्मक सन्तुलन ल्याउनु हो । ब्रम्हचर्यको परिपालना, सत्संग, शक्तिपीठको यात्रा, हिमालयको यात्रा, योगी र गुरुहरुको आत्माकथाको अध्ययन, प्राकुतिक वातावरणमा एक्लो पैदल यात्रा गर्दै अगाडि बढ्नु हो । जसबाट मानव जीवन सकारात्मक उर्जाले भरिभराउ बन्नेछ । आनन्द, खुशी, प्रेम यी सवै सवै कुराले तिमीलाई पछ्याउदै जानेछन् । तिम्रो जीवन धन्य हुनेछ ।
लेखक प्रनिश गिरी सहारापाटी डटकमका सम्पादक हुनुहुन्छ ।